Bij Afrikaanse meervallen in een natuurlijke omgeving wisselen stress en beloning elkaar af. Dit is een normaal verschijnsel bij meervallen, waardoor de dieren steeds goed kunnen blijven omgaan met uitdagingen die de omgeving biedt. Het is niet bekend of bij gekweekte meervallen ook sprake is van deze afwisseling. Onderzoek moet uitwijzen of het bij deze dieren mogelijk is stress te verminderen door het beloningsysteem in de hersenen te activeren om zo onderlinge agressie te verlagen.
Biologisch onderzoek
Eind 2009 zijn twee junioronderzoekers bij de Radboud Universiteit in Nijmegen begonnen met onderzoek van het gedrag en de stressgevoeligheid van Afrikaanse meervallen tijdens de productie. Onder welke omstandigheden raken gekweekte meervallen gestresst, worden ze agressief en/of gaan ze kannibalistisch gedrag vertonen? Hiervoor willen de onderzoekers het gedrag en de fysiologie van gekweekte meervallen onder verschillende omstandigheden bestuderen.
Een afwisseling tussen acute stress en beloning is een normaal verschijnsel voor een dier en zorgt ervoor dat het dier steeds goed kan blijven omgaan met uitdagingen die de omgeving biedt. Het onderzoek wil dat nabootsen, zodat de omgeving van het dier wordt verrijkt en het dier meer de kans krijgt natuurlijk gedrag en responsen te laten zien en geen overmatige reacties op positieve of negatieve prikkels. Door het beloningsysteem in de hersenen te activeren hopen de onderzoekers de stressgevoeligheid, die de onderlinge agressie kan verhogen, te verminderen. Op die manier hopen de onderzoekers overmatige reacties van gekweekte meervallen op positieve of negatieve prikkels te voorkomen.
Ethische aspecten
In dit project wordt ook uit het oogpunt van ethiek gekeken naar de stressgevoeligheid van gekweekte meervallen. Parallel aan het biologisch onderzoek aan de vissen, gaan twee ethici bij de Universiteit Utrecht zich bezighouden met de volgende drie vragen:
- Welke morele redenen zijn er om aandacht te schenken aan het welzijn van deze dieren?
- Op welke wijze kan de huidige kennis over de biologie en fysiologie van Afrikaanse meerval bijdragen aan een discussie over de morele status van het dier?
- Hoe kan kennis en inzicht in waardenpatronen van diverse belanghebbenden bijdragen aan een verantwoorde kwekerij?
Gert Flik, hoogleraar Organismale Dierfysiologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, coördinator en penvoerder van dit project zegt hierover: “Het bewustzijn dat ook vissen dieren zijn waarmee je voorzichtig moet omgaan en dat je ze niet zomaar onder alle omstandigheden kunt kweken, is nog niet bij iedereen aanwezig. Dat gaan we vergroten.”
De resultaten van het biologisch onderzoek worden gecommuniceerd naar meervalkwekers en belanghebbenden. Zij moeten zich bewust worden van het natuurlijke gedrag van meervallen, dat dus van nature gepaard kan gaan met agressie. Ook moet breder bekend worden dat het dierenwelzijn van vissen en meervallen in het bijzonder beter is gewaarborgd in een meer natuurlijke leefomgeving met enige mate van stress en beloning.
Belanghebbenden worden bij dit onderzoek betrokken. Het onderzoek wordt met een subsidie van 750.000 euro financieel ondersteund door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Het project wordt uitgevoerd binnen het programma ‘Waardering van Dierenwelzijn’ van NWO en LNV. Het budget van het programma bedraagt 3,6 miljoen Euro.
Links: